Η κομμέντια ντελλ άρτε ήταν γνωστή στην εποχή της με ποικίλες ονομασίες, οι οποίες ανέδειχναν διαφορετικές όψεις της: commedia all'improvviso [αυτοσεδιαστική κωμωδία], commedia a soggetto [κωμωδία με υπόθεση], commedia degli zanni [κωμωδία των Τζάννι], commedia delle maschere [κωμωδία με μάσκες] και, στη Γαλλία, comédie italienne [ιταλική κωμωδία]. Ο όρος κομμέντια ντελλ άρτε απαντά, κατά την επικρατούσα άποψη, για πρώτη φορά στο Il teatro comico [Το κωμικό θέατρο] (1750) του Carlo Goldoni [Κάρλο Γκολντόνι]. Η λέξη arte δήλωνε την τέχνη ως επάγγελμα και τη συντεχνία. Ο όρος σημαίνει επομένως «κωμωδία των επαγγελματιών», σε αντιδιαστολή προς τη λόγια κωμωδία [commedia erudita] των ακαδημιών και των αυλών της Αναγέννησης.
Το παλαιότερο τεκμήριο επαγγελματικού θιάσου είναι το συμβόλαιο που υπέγραψαν στην Πάντοβα, στις 25 Φεβρουαρίου 1545, οκτώ ηθοποιοί υπό τον Maffeo dei Re [Μαφφέο ντέι Ρε], γνωστό ως Zanini. Οι αναλογίες με το αρχαίο μιμοθέατρο και την ατελλανή φάρσα ερμηνεύονται σήμερα ως τυπολογικές συγγένειες και όχι ως άμεση καταγωγή. Το είδος αναδύθηκε από τη συνάντηση της λόγιας κωμωδίας, φορέα των πλοκών της ρωμαϊκής κωμωδίας, με τις πρακτικές των πλανόδιων αγυρτών [ciarlatani], των γελωτοποιών και του καρναβαλιού. Από τη δεκαετία του 1560 εμφανίστηκαν στη σκηνή γυναίκες επαγγελματίες ηθοποιοί, με πρώτη μαρτυρούμενη τη Lucrezia di Siena [Λουκρέτσια ντι Σιένα] (Ρώμη, 1564). Θίασοι όπως οι Gelosi [Τζελόζι], με πρωταγωνίστρια την Isabella Andreini [Ιζαμπέλλα Αντρεΐνι], περιόδευαν υπό την πατρωνία ηγεμόνων και έπαιζαν σε υπαίθριες εξέδρες, σε αίθουσες με εισιτήριο και σε αυλές.
Ο αυτοσχεδιασμός της κομμέντια ντελλ άρτε συνίστατο στον ελεύθερο συνδυασμό προμελετημένων υλικών. Η παράσταση στηριζόταν σε έναν καμβά [canovaccio] ή σενάριο-διάγραμμα [scenario], που κατέγραφε συνοπτικά την υπόθεση, τις εισόδους και τις εξόδους των προσώπων. Η πρώτη έντυπη συλλογή, το Il teatro delle favole rappresentative [Το θέατρο των παραστάσιμων ιστοριών] (1611) του Flaminio Scala [Φλαμίνιο Σκάλα], περιλαμβάνει πενήντα σενάρια. Οι πλοκές περιστρέφονταν γύρω από τα εμπόδια που έθεταν οι γέροντες στον έρωτα των νέων και εξελίσσονταν με παρεξηγήσεις, μεταμφιέσεις και αναγνωρίσεις. Οι ηθοποιοί αντλούσαν μονολόγους και ευφυολογήματα από προσωπικά σημειωματάρια [zibaldoni] και εμπλούτιζαν τη δράση με λάτσι [lazzi], σύντομα κωμικά τεχνάσματα έντονης σωματικότητας. Ο Andrea Perrucci [Αντρέα Περρούτσι] κωδικοποίησε τη μέθοδο το 1699, στην πραγματεία Dell'arte rappresentativa premeditata ed all'improvviso [Περί της παραστατικής τέχνης, της προμελετημένης και της εξ αυτοσχεδιασμού]. Οι Ferdinando Taviani [Φερντινάντο Ταβιάνι] και Mirella Schino [Μιρέλλα Σκίνο] (Il segreto della Commedia dell'Arte [Το μυστικό της κομμέντια ντελλ άρτε], 1982) προσεγγίζουν το φαινόμενο ως σύστημα οργάνωσης και παραγωγής επαγγελματιών ηθοποιών.
Τα δραματικά πρόσωπα συγκροτούνταν ως στερεότυποι χαρακτήρες, οι σταθεροί τύποι [tipi fissi]. Ο/η ηθοποιός υποδυόταν συχνά τον ίδιο τύπο σε όλη τη σταδιοδρομία του/της. Κάθε τύπος διακρινόταν από μάσκα, κοστούμι, διάλεκτο και κινησιολογία. Οι ερωτευμένοι [innamorati] εμφανίζονταν χωρίς μάσκα και μιλούσαν τοσκανικά. Οι γέροντες [vecchi] ήταν ο Πανταλόνες [Pantalone], φιλάργυρος Βενετός έμπορος, και ο Ντοττόρες [Dottore], σχολαστικός λόγιος από την Μπολόνια. Οι υπηρέτες, οι Τζάννι [Zanni], διακρίνονταν σε έναν πανούργο, που κινούσε την ίντριγκα, όπως ο Μπριγκέλλας [Brighella], και σε έναν αφελή, όπως ο Αρλεκίνος [Arlecchino]· στη Νάπολη κυριάρχησε ο Πουλτσινέλλας [Pulcinella]. Ο Καπιτάνος [Capitano], καυχησιάρης στρατιωτικός, ανάγεται στον Πυργοπολυνίκη του Miles gloriosus [Ο καυχησιάρης στρατιώτης] του Πλαύτου [Titus Maccius Plautus]. Τους πλαισίωνε η πονηρή υπηρέτρια [servetta], όπως η Κολομπίνα [Colombina].
Οι περιοδείες διέδωσαν την κομμέντια ντελλ άρτε σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στο Παρίσι οι Ιταλοί ηθοποιοί μοιράστηκαν σκηνή με τον θίασο του Μολιέρου [Jean-Baptiste Poquelin, γνωστού ως Molière], ο οποίος αφομοίωσε τους τύπους και τις τεχνικές του ιταλικού θεάτρου. Η ιταλική κωμωδία [Comédie-Italienne] του Παρισιού τροφοδότησε τον 18ο αιώνα τη δραματουργία του Pierre de Marivaux [Πιερ ντε Μαριβώ]. Ο Goldoni αντικατέστησε σταδιακά τον αυτοσχεδιασμό με πλήρως γραμμένο κείμενο: ο Υπηρέτης δύο αφεντάδων [Il servitore di due padroni] ήταν το 1745 εν μέρει σενάριο και εκδόθηκε πλήρως γραμμένος το 1753. Τύποι και υποθέσεις πέρασαν στην όπερα μπούφα, όπως στη La serva padrona [Η δούλα και κυρά] (1733) του Giovanni Battista Pergolesi [Τζοβάννι Μπαττίστα Περγκολέζι], καθώς και στην παντομίμα, όπου ο Πεντρολίνος [Pedrolino] μετασχηματίστηκε στον Πιερρότο του Jean-Gaspard Deburau [Ζαν-Γκασπάρ Ντεμπυρώ].
Στον ελληνικό χώρο, η σχέση με την κομμέντια ντελλ άρτε πήρε διαφορετική μορφή στην Κρήτη και στα Επτάνησα. Η κρητική κωμωδία της Ενετοκρατίας άντλησε από την ίδια πηγή, τη λόγια κωμωδία, και γι' αυτό τα πρόσωπά της συγγενεύουν με τους ιταλικούς τύπους. Ο καυχησιάρης Κουστουλιέρης και ο σχολαστικός Δάσκαλος του Κατζούρμπου (τέλη 16ου αιώνα) του Γεωργίου Χορτάτση αντιστοιχούν στον Καπιτάνο και στον Ντοττόρε. Ο ηλικιωμένος γιατρός Λούρας, που διεκδικεί μια νεαρή νύφη στον Φορτουνάτο (1655) του Μάρκου Αντωνίου Φόσκολου, αντιστοιχεί στον Πανταλόνε. Τα κρητικά έργα ήταν όμως έμμετρα και πλήρως γραμμένα. Στα Επτάνησα, που παρέμειναν υπό ενετική κυριαρχία έως το 1797, η επαφή με το είδος υπήρξε αμεσότερη και τεκμηριώνεται κατά τον 18ο αιώνα. Ο Πέτρος Κατσαΐτης έκλεισε την Ιφιγένεια (1720) με τρεις κωμικές σκηνές που αξιοποιούν τύπους και τεχνικές της κομμέντια ντελλ άρτε. Κατά το καρναβάλι του 1745, σύμφωνα με τα απομνημονεύματα του Giacomo Casanova [Τζάκομο Καζανόβα], θίασος του είδους από το Οτράντο έδωσε παραστάσεις στην Κέρκυρα. Την ίδια χρονιά γράφτηκε η Κωμωδία των ψευτογιατρών του Σαβόγια Ρούσμελη, η οποία ακολουθεί τη γραμμική δομή των σεναρίων-διαγραμμάτων. Η παράδοση επιβιώνει έως σήμερα στις λαϊκές ομιλίες της Ζακύνθου και της Κεφαλονιάς, που παίζονται με ημιπροσωπίδες.
Τον 20ό αιώνα η κομμέντια ντελλ άρτε αναδείχθηκε σε πεδίο ανανέωσης της υποκριτικής, με έμφαση στη μάσκα, στον αυτοσχεδιασμό και στη σωματική εκφραστικότητα. Την αξιοποίησαν ο Βσέβολοντ Μέγιερχολντ [Vsevolod Meyerhold] στο Σάλι της Κολομπίνας [Sharf Kolombiny] (1910), ο Γεβγκένι Βαχτάνγκοφ [Yevgeny Vakhtangov] στην Πριγκίπισσα Τουραντώ [Printsessa Turandot] (1922) του Carlo Gozzi [Κάρλο Γκότσι], ο Giorgio Strehler [Τζώρτζιο Στρέλερ] στον Arlecchino servitore di due padroni [Αρλεκίνος, υπηρέτης δύο αφεντάδων] (1947) και η Ariane Mnouchkine [Αριάν Μνουσκίν] στον Χρυσούν αιώνα [L'Âge d'or] (1975). Στον χορό, οι τύποι της ενέπνευσαν το μπαλέτο Pulcinella [Πουλτσινέλλας] (1920) του Ιγκόρ Στραβίνσκι [Igor Stravinsky] για τα Ρωσικά Μπαλέτα.